Kafkasya’nın Kadim Sesleri Kitapta Buluştu
Dağların gökyüzüne uzanan zirvelerinde yankılanan, nesilden nesile aktarılan ezgiler ve yüzyılların birikimini taşıyan ritimler, kapsamlı bir eserle raflardaki yerini alıyor. H. Murat Dağıstanlı’nın titiz saha çalışmaları ve araştırmaları sonucunda hazırlanan, Bursa Birleşik Kafkasya Derneği tarafından yayımlanan “Kuzey Kafkasya Halk Müzikleri” adlı eser, bölgenin zengin kültürel mirasını hem müzikseverlerin hem de araştırmacıların beğenisine sunuyor.
Coğrafyanın ve Ruhun Melodisi
Elbrus ve Kazbek dağlarının eteklerinden Kuban ve Terek nehirlerinin verimli vadilerine kadar uzanan geniş bir coğrafyanın sesini bugüne taşıyan bu kapsamlı çalışma, yalnızca coğrafi bir işaret değil, aynı zamanda halkın ortak hafızasını ve ruhunu gözler önüne seriyor. Kitapta; Adige-Kabardey, Abhaz, Karaçay-Malkar, Oset, Çeçen-İnguş, Dağıstan ve Kuzey Kafkasya’da yaşayan diğer tüm halkların geleneksel müzik dokuları derinlemesine işleniyor.
Eserin sayfalarında; Garmon’un içli ve coşkulu melodileri, Doli’nin dağları çınlatan derin ritimleri ve Phaçiç’in özgün tınıları birbirine karışıyor. Yazar, her bir notanın halkın hafızasında saklı kalmış bir anıya dokunduğunu, her ritmin ise geçmiş ile bugün arasında sağlam bir köprü kurduğunu vurguluyor.
Zengin İçerik ve Kapsamlı Bir Repertuvar
Kitabın içindekiler kısmına bakıldığında, çalışmanın ne denli geniş bir skalaya sahip olduğu açıkça görülmektedir. İslamey’den Lirik Danslar’a, Zefaug’dan Adigey İslamey ve Zigal’at’a; Kabardinka, Kaafa varyantları, Wuig ve Oset Lezginkalarından (Zilga) Digor Honga’ya kadar yüzlerce geleneksel form ve melodi eserde yer almaktadır. Ayrıca Oset simdleri, Çeçen lezginkaları, Kumuk ve Abazin halk şarkıları ile dağların coşkusunu yansıtan pek çok eser titizlikle tasnif edilmiştir.
Bununla birlikte kitap, sadece derlenen halk ezgileriyle sınırlı kalmayıp, H. Murat Dağıstanlı’nın kendi bestelerine de yer vererek özgün bir boyuta ulaşıyor. “Dağlarda Şafak”, “Kafkas Anneleri”, “Gaytatı Elbrus”, “İnaroko Madina”, “Sevgili Garmonum”, “Dağlar Anlatıyor”, “Sonbahar Valsi” ve “Hasret Valsi” gibi besteler, geleneksel ile modernin harmanlandığı nitelikli örnekler olarak öne çıkıyor.
Kaybolmaya Yüz Tutmuş Mirasa Vefa
Uzun yıllardır Kuzey Kafkasya’nın halk kültürü, geleneksel çalgıları ve müzikal değerleri üzerine alan araştırmaları yürüten Hacı Murat Dağıstanlı, bu çalışmayla bölgenin kaybolmaya yüz tutmuş sözlü kültürünü ve müzikal hazinesini geleceğe taşıyor. Sahada yapılan birebir derlemeler ve toplanan veriler, kültürel erozyona karşı güçlü bir kalkan oluştururken; gelecek kuşakların kendi kimliklerini ve köklerini müzik aracılığıyla tanımasına olanak tanıyor.
Kafkas müzik kültürünü tüm yönleriyle anlamak, yaşatmak ve akademik ya da sanatsal anlamda başvuru kaynağı olarak kullanmak isteyenler için “Kuzey Kafkasya Halk Müzikleri”, kütüphanelerde mutlak surette yer alması gereken temel bir referans eser niteliği taşıyor.
